Herkesin teknolojiyle arası iyi olacak diye bir zorunluluk yok, bu
öğretici/anlatıcı dökümanı ihtiyaç olduğu için hazırladım. Herkesin anlayacağı şekilde oldukça basit bir anlatım olmasına özen gösterdim.
1) GPS istasyonu verileri .crx formatında sıkıştırılmış olarak kaydedilir,
öncelikle bu veriyi açıp .crx → .rnx dönüşümünü yapmak gerekir.
* İşletim sisteminizin türüne göre 32bit tercih etmeniz gerekebilir.
3) Veri formatı dönüşümüne 'Hatanaka Dönüşümü' denir, indirdiğimiz sıkıştırılmış dosyayı winrar - winzip - 7zip gibi sıkıştırılmış dosyaları açabilen yazılımları kullanarak açtıktan sonra, klasörde bizi bekleyen iki adet
CRX2RNX.exe ve RNX2CRX.exe adında uygulama olacak.
4) Sırada GPS istasyon verisini elde etmemiz gerekiyor, dünyada bir çok ülke
özellikle levha sınırlarındaki hız değişimlerinin bilimsel olarak gözlenmesi ve takip edilmesi için sahip oldukları GPS istasyonlarından NASA'ya veri paylaşımı yapmaktadır.
Öncelikle NASA -
EARTHDATA üyeliği alıyoruz, herhangi bir websitesine üye
olur gibi basit, kolay ve ücretsiz.
- Nasa
***** GPS istasyon verilerini indireceğimiz NASA internet sitesi
5) Üyeliğimizi aldık, giriş yaptık, ürünlere ait internet sayfasına girdik, şimdi bizi çeşitli yıllara ait klasörlerin olduğu
bir sayfa karşılayacak.
6) Bu sayfadan alt tarafta yer alan 2026 klasörüne tıklıyoruz (içinde
bulunduğumuz yıl), bu kez 001'den başlayan klasörlerin olduğu sayfa bizi
karşılayacak. Bu sayfa, içinde bulunduğumuz yıla ait günleri temsil etmekte.
7) Örnek olarak bu dökümanda 8 Ağustos 2026 gününe ait klasöre gitmek istiyorum, bu tarih
yılın 220. gününe denk gelmekte ve sayfadan 220. güne ait klasöre giriyoruz.
8) Bir kaç klasör tekrar bizi karşılıyor, kısaca klasörlerin anlamından ve içeriğinden bahsedeyim;
26d – Hatanaka yöntemiyle sıkıştırılmış gözlem verisi: GNSS alıcıları tarafından toplanan RINEX gözlem verilerinin, dosya boyutunu azaltmak amacıyla Hatanaka Compact RINEX yöntemiyle sıkıştırılmış biçimidir. NASA CDDIS arşivinde bu veri türü RINEX V3 dosya adlandırmasında d koduyla gösterilir. İşleme alınmadan önce crx2rnx gibi araçlarla standart RINEX formatına dönüştürülebilir.
26f – BeiDou (BDS) yayın efemeris verisi: Çin'in BeiDou Uydu Navigasyon Sistemi'ne (BDS) ait uyduların yayınladığı navigasyon mesajlarını ve bu mesajlardan elde edilen yörünge/uydu saat bilgilerini içerir.
26g – GLONASS yayın efemeris verisi: Rusya'nın GLONASS uydu sistemine ait uyduların yayınladığı navigasyon mesajlarını ve yörünge ile uydu saatine ilişkin efemeris bilgilerini içerir.
26h – SBAS yayın efemeris verisi: Uydu Tabanlı Destekleme Sistemlerine (SBAS) ait uyduların yayınladığı navigasyon/efemeris bilgilerini içerir. WAAS ve EGNOS gibi sistemler bu kapsama girer.
26i – IRNSS yayın efemeris verisi: Hindistan'ın Indian Regional Navigation Satellite System (IRNSS), günümüzdeki adıyla NavIC, sistemine ait uyduların yayınladığı navigasyon ve efemeris bilgilerini içerir.
26l – Galileo yayın efemeris verisi: Avrupa Birliği'nin Galileo uydu navigasyon sistemine ait uyduların yayınladığı navigasyon mesajlarını ve efemeris bilgilerini içerir.
26m – Meteorolojik veriler: GNSS istasyonunda ölçülen meteorolojik parametreleri içerir. Bunlar arasında sıcaklık, atmosferik basınç ve bağıl nem gibi değerler bulunabilir.
26n – GPS yayın efemeris verisi: ABD'nin GPS (Global Positioning System) uydularının yayınladığı navigasyon mesajlarını ve yörünge ile uydu saatine ilişkin yayın efemeris bilgilerini içerir.
26o – Gözlem verisi (Observation Data): GNSS alıcılarının uydulardan topladığı gözlem ölçülerini içerir. Kullanılan alıcı ve RINEX sürümüne bağlı olarak GPS, GLONASS, Galileo, BeiDou, QZSS, IRNSS ve SBAS gibi farklı GNSS sistemlerine ait gözlemler aynı veri setinde bulunabilir.
26q – QZSS yayın efemeris verisi: Japonya'nın Quasi-Zenith Satellite System (QZSS) sistemine ait uyduların yayınladığı navigasyon ve efemeris bilgilerini içerir.
26s – Gözlem özet dosyası: GNSS gözlem verilerinin kalite ve istatistiksel özelliklerine ilişkin özet bilgileri içerir.
8) Bizi ilgilendiren 26d klasörünün içindekiler olduğu için buraya giriyoruz ve bizi dünyada veri paylaşımı yapan GPS istasyonlarının kodlarıyla oluşturulan .crx formatıyla sıkıştırılmış dosyaların olduğu sayfa karşılayacak.
9) Peki ama sitede bir sürü istasyon verisi var, hangi istasyon Türkiye'nin? İşte bunu öğrenmek için
International GNSS Service (Uluslararası GNSS Servisi) kullanıyoruz, IGS'de kayıtlı istasyon ağını harita üzerinde görüntülemek için şöyle bir websitesi var :
https://network.igs.org/ (an itibarıyla ulaşılamıyor.)
Alternatif bir seçenek olarak NASA'nın istasyon verilerine ait internet sayfasındayken CTRL + F klavye tuş kombinasyonlarıyla arama seçeneğini aktif ederek, arama kutusuna TUR yazıyoruz ve Türkiye'ye ait istasyonları görüntülüyoruz.
10) Bu örnek anlatıma İzmir'deki GNSS istasyonuyla devam edeceğim, IZMI00TUR_S_20262200000_01D_30S_MO.crx.gz isimli veri dosyasına tıklıyoruz ve bilgisayarımıza indiriyoruz. İndirdiğimiz dosya yine sıkıştırılmış olduğu için winzip - winrar - 7zip vb. sıkıştırılmış dosya açma aracı/uygulamasını kullanarak çıkarıyoruz.
11) Dökümanın 2. adımında indirdiğimiz crx2rnx uygulamasıyla işte şimdi işimiz başlıyor çünkü tek başına içindeki uygulamalara tıklayıp açmaya çalıştığınızda işe yaramayacak. İndirdiğimiz ve sıkıştırılmış dosyadan çıkardığımız IZMI00TUR_S_20262200000_01D_30S_MO.crx adlı GNSS istasyonu verisini RNXCMP_4.2.0_Windows_mingw_64bit klasörünün içine atıyoruz.
12) RNXCMP_4.2.0_Windows_mingw_64bit adlı klasörün bilgisayarımızın masaüstü'nde olduğu varsayalım, her bilgisayarın kendisinden olan Komut İstemi / Command Prompt (CMD) açıyoruz. (Başlat menüsünün altında bulabilirsiniz.)
Komut satırında masaüstüne erişmek için : cd desktop yazıyoruz.
Şimdi ise RNXCMP_4.2.0_Windows_mingw_64bit adlı klasöre erişmemiz gerekiyor, bunun için yine aynı Komut İstemi ekranına : cd RNXCMP_4.2.0_Windows_mingw_64bit yazıyoruz. (isterseniz klasör adını değiştirip basitleştirerek crx2rnx yapabilirsiniz, böylelikle cd cr2rnx yazmanız, o klasöre erişmek için daha kolay bir yol olacaktır.)
Komut satırına : crx2rnx.exe IZMI00TUR_S_20262200000_01D_30S_MO.crx yazarak enter tuşuna basıyoruz, artık klasörün içinde IZMI00TUR_S_20262200000_01D_30S_MO.rnx olarak dönüşümü yapılmış RINEX istasyon verisini göreceksiniz, isterseniz artık ihtiyacımız olmayan .crx adlı dosyayı silebilirsiniz.
Bu kadar...
Bir sonraki anlatımda RINEX istasyon verisiyle, GNSS motor yazılımları kullanarak Kinematic PPP çözümü nasıl yapılır onu anlatacağım.
👽
Yorumlar
Yorum Gönder