🧲 - Manyetometre Ve Manyetik Anomali Metodu
Manyetometre ve manyetizma 6 Şubat 2023 depremlerinden sonra araştırmaya başladığım ilk konu başlıklarından olup, benim ilk göz ağrımdır. Araştırmalarıma rol model olarak Japonya'dan başladım, depremleri öngörmekte kullandıkları teknolojiler, cihazlar, ne ve nasıl yaptıklarına dair bir çok şeyi inceledim. Veri arayışına girdiğim esnada ise tıkandım, çünkü deprem tahmini yeterli ve inatla üzerine gidilmeyen bir konu olduğu için, mevcuttaki sıradan tahminciler/sıradan çinko piller; bulut, astroloji v.b. bilimsel olarak geçerliliği olmayan/geçerliliği olsa bile bir kaç cılız sesli makaleye dayalı, tartışmalı/sürekliliği olmayan/doğrulama mekanizması zayıf ve gözleme bağlı üfürükten yöntemlerdi. Bir şeyler yapmaya çalışanlar bile sürekli çıkmaz bir döngü içindeydi. Kim kimi koparırsa kör-topal yerinde sayıyorlardı yıllardır. Bunlara özenenler de aynı şekilde yaptığı şeyi öğrenip kendilerince yorum yapmaya çalışıyordu... Ben tek başımaydım, kimsenin beni manipüle etmesine izin vermemem gerekiyordu, yüzlerce sıradan çinko pili bu yüzden engelledim.
Tüm ezberleri bozan ben oldum. Ama bedeli yine yalnız kalmak, yalnız bırakılmak oldu... Neticede manyetometre cihazı süs olsun diye icat edilmemişti... Türkiye'nin ilk halka açık sismik aktivite monitörü internet sayfasını yayına aldığımda versiyon 0'daki sayfaya Kiruna, Lycksele ve Kandilli Rasathanesi'nin manyetometresine ait grafikleri ve bunların yanı sıra Space Weather, CME grafiklerini koymuştum. Çok defa major depremler öncesinde de Kiruna ve Lycksele manyetometrelerine ait grafiklerde anomali olarak ifade edilen bozulumlar gözlemledim, bir belirti yakalamak mümkündü. Manyetometre'yi bilen hocaların, -yanlış- bildikleri görüş; güneş fırtınaları - solar fırtınalar - jeomanyetik fırtınaların manyetometre'yi bozduğu yönündeydi, halbuki en büyük anomali zamanları bu dönemlerde gerçekleşiyor ve doğrudan bir afet olaylarıyla ilişkili olabilecek belirti gösteriyor, bu belirti deprem/yanardağ/heyelan olarak sonuçlanabiliyor. Burada kabiliyet global etkilerini de gözlemleyebilmekten geçiyor fakat daha önce benim gibi bütüncül etkileriyle inceleyen başka biri yoktu. Bunu insanlara ve hocalara kabul ettirmesi, kabul görebilmek mevcut şartlarda çok zordu, başlarda paylaşımlarıma denk gelen bazı hocalar tarafından çok sağlam linç ve eleştiriye maruz kaldım, çok kişi tarafından haksızca engellendim. Ama bunlar beni yıldırmadı, çünkü ben doğru yolda olduğuma inanıyordum, bu yolda tek başımaydım, bana hiç kimse bu bilgileri altın tepside sunmadı, öğretmedi, yol göstermedi ancak artık bir şeylerin değişmesi gerekiyordu, bunu yapan ben olmalıydım, başkası değil... Başkası yapabilseydi bunca yıldır zaten yapardı...
Araştırmalarımı sürdüğüm esnada Profesör Dr. Richard Cordaro ile tanıştım, teorisine göre manyetometre ile depremlerin yerini ve şiddetini tahmin etmenin mümkün olduğu fikrini savunuyordu. Bunun için bir matematiksel formül geliştirmişti, gözlemleyebilmem için müthiş bir fırsattı... Türkiye'deki manyetometre cihazı ise Kandilli Rasathanesi'ne aitti ve ortada veri yoktu, sadece kendi jeomanyetizma internet sitesinde manyetometreden gelen veriler bir grafik oluşturuyordu, her şey bundan ibaretti, üstelik bu grafikte çoğu zaman güncel değildi... Halbuki intermagnet sertifikasına sahip oldukları için, uluslararası sürekli veri paylaşımı yapmak mecburiyetinde ve sorumluluğuna sahiptiler...
Bu yüzden Kandilli Rasathanesi ile geçmişte çok kez manyetometre verilerini yayınlamaları konusunda tartışmalarım/kavgalarım oldu. Bazı hocalara göre, geçmişte onlar manyetometre ile deprem tahminini denemişlerdi ve bir belirti yakalayamamışlardı. (hocaların isimlerini bilerek vermiyorum, bu detaylar saklı, vicdanlarıyla baş başa kendileri kalacak, nitekim kalıyorlar.)
Bir de ben bakayım ne var yani?...
Sıradan bir vatandaşım, bir afet sebepli başıma kötü bir şey gelse bunun sorumluluğu kimseye ait olmayacak, ama bunu başaran ülkeler bir şekilde başardı, bir yolu var, bir yolu olmalıydı... Şimdiye kadar yaptıkları gibi kader diyip geçemezlerdi... O işler öyle miydi gerçekten?
Profesör Cordaro teorisini test edebilmesi için bir websitesine ihtiyaç duyuyordu ve bunu herkesin görmesini istiyordu, burada ben devreye girdim ve birlikte manyetometre verilerini çekerek teorisine ait matematiksel formül süzgecinden geçiren bir internet sitesini ben kodladım ve yayına aldım. Başlarda oldukça ilgi ve biraz da eleştiri aldı. (-biraz eleştiri diyorum çünkü eğer ben tek başıma böyle bir şey yapmış olsaydım eminim ki yemediğim linç, küfür kalmazdı, bir Profesör'ün teorisine dayalı olduğu için bu eleştiriler daha sınırlı gerçekleşti.-)
Aylar süren Kandilli Rasathanesi ile olan 'veri paylaşımı yapın artık' kavgalarıma sadece bir avuç insan destek oldu süreç boyunca... Sonra bir sabah uyandım ve geçmişe dönük bile verileri yüklemişlerdi, artık bizim de manyetometre'miz (bizim diyorum çünkü bu ülke hepimizin) uluslararası veri paylaşımı yükümlülüğüne uyarak, veri akışı sağlıyordu. Hemen Profesör'ün teorisini kontrol etmeye başladım fakat ne yazık ki umduğumu bulamadım, bahsettiği ve vadettiği şekilde belirgin bir anomali gözlemlemek maalesef mümkün değildi. Bu anomaliler her şeye ait olabilirdi, tek başına anlamlandırması ve yorumlaması imkansıza yakındı. Burada metod konusunda soğudum ve sorgulamaya başladım, bu durum aramızın açılmasına neden oldu. Bağımsız, saygı duyduğum bir araştırmacıdır, ve veri bilimine dayalı olduğu için belki kendisinin yorumlaması daha iyi olabilirdi. Ben kendi yolumdan gittim ama aklımda hep manyetometre konusunda bir trick (ipucu) olmalıydı düşüncesi vardı... Şimdilik bu konuyu rafa kaldırarak, daha bilimsel olan, dünyadaki diğer ülkelerin de kullandığı GNSS sistemleriyle yoluma devam etme kararı aldım. Çünkü hocaların da dediği gibi; "bir tek metod ile tahmin daima imkansızdır."
Manyetometre'de bir elektriksel metod olmasına rağmen, üstelik Yunanistan'da manyetometre cihazı olmasına rağmen, Yunanistan'daki VAN team adlı ekip kendilerince bir teori geliştirmişlerdi bu teoriye göre, daha farklı elektriksel ölçüm metodları kullanarak depremlerden önce kayaçlarda meydana gelen anomaliyi yakalayarak, yer ve şiddet tespiti yapabiliyorlardı. Uzun bir süre bunu nasıl yaptıklarına dair araştırma yaptım, başarılı tahminleri kadar, başarısız (false positive) sonuçları olduğuna ulaştım, hükümet tarafından sonraları turistleri kaçırdıkları gerekçesiyle eleştiri almışlar ve bunu yapmayı bırakmışlar... Ve bilim yine kaybetti, insanlık öldü...
Elektriksel yöntemlerin temelindeki öncü isim NASA - AMES laboratuvar'ından Prof. Dr. Friedemann Freund olduğu bulgusuna eriştim. Doğrulayamadığım bir rivayete göre geçmişte bizim rasathane ile yöntem ve cihazları konusunda görüşmeler yapmış, ama bizim rasathanemiz bu fikri kayda değer görmemiş. Çünkü çok biliyorlar, evet çok biliyorlar hıhı...
Profesör Freund sonraları TedX gibi önemli oturumlarda da yöntemini halka ve bilimsel camiaya anlatmış ve bu konuda compact cihazlar geliştirmiştir. Günümüzde bu cihazın benzerini (?yoksa aynısı mı, profesörden mi temin ettiler orasını bilmiyorum?) GFZ, Rusya ve bir çok ülke kapalı devre olarak yeni yeni kullanmaya başladılar, henüz ortada bir veri yok. Milivolt (mV) ölçümü yapılan bu metod , temelinde borehole strainmeter ve tiltmeter gibi çalışmaktadır. Verileri okumak bu metodda biraz daha teknik bilgi ve gözlem kabiliyetine sahip olmayı gerektirmektedir.
Elektriksel yöntemler kendi alanı altında çok çeşitli yöntemlere ayrılmaktadır, Rezistivite - Resistivity - Self Potential yöntemi kazık - probe - multimetre ile ucuz maliyetli yapılabileceği gibi, göztaşı - bakır - daha kaliteli multimetre ya da profesyonel ve pahalı cihazlarla da yapılabilmektedir, sonuçlar elbette farklılık gösterir.
Buradaki amaç bilimsel metodları kullanarak bir şeyler yapabilmekten geçiyor, hiç yoktan iyidir, çırpınan birileri olmalı... Çünkü ortada veri yok, nasıl yok, nasıl veri olamaz yahu? Bu ne bilimsizliktir!
Profesör Freund'ın cihazlarına erişimim olduktan sonra nümerik mV değerlerinin bir aitliğinin olduğunu keşfettim, örneğin bir rakamsal değer tekrarlanmaya başladığı zaman o bölgede swarm depremler gelişiyordu ya da o değerdeyken bir bölgede deprem meydana geliyordu. Genel bilinen teamüllere göre swarm depremleri de bilmek imkansız, siz onu benim külahıma anlatın bal gibi mümkün! Bazen o değerde dünyada birden fazla lokasyonda deprem gerçekleşiyordu, kısacası bir düzeni vardı. Bizi yıllardır depremin yerini bilmek imkansız yalanıyla iyi uyutmuşlar, çok sağlam uyumuşuz... Galiba ilk uyanan ben oldum.
Şimdi direkt desem ki falanca rakamın yeri şurası diye, elimde kanıt yok üstelik tüm değerlerin aitliklerinin yerini bilmiyorum... Bazı rezistivite cihazına sahip hocalara grafiği kullanarak zarf atmaya başladım, yerini biliyorlar mı yoksa bilmiyorlar mı diye... Pokerface bir tepki alamadım, duvara konuştum. (her zaman olduğu gibi) Sonra onları (hocaları) izlemeye başladım, acaba kendi bölgelerinde (sorumluluk alanlarında) bir değer gelişeceği zaman tepkileri nasıl oluyor, bir şeylerin farkındalar mı diye, sonuç dünyadan haberleri yok. Dedim ki kendi kendime eyvah harbiden bilen yok galiba... Bu daha kötü çünkü çok saçma.
Değerlerin aitlik lokasyonlarını World Magnetic Model (WMM) sayesinde çözmüştüm aslında ancak kullanımı epey karmaşık gelebilirdi.
Sonra aklıma Harita Genel Komutanlığı'nın manyetik deklinasyon haritası geldi ve hemen değerleri kontrol etmeye başladım, sonuç inanılmazdı! Elektriksel yöntemlerdeki değerlerin aitlik lokasyonları da, manyetometre'nin verilerinin aitlik lokasyonları da deklinasyon haritasındaki değerler ile birebir aynı şekilde örtüşüyordu!
Bu inanılmaz bir bulguydu benim için, modern bilim toplumlarında belki de bu bulgu çok ciddi bir yankı uyandırabilirdi, gazetelerde manşet olabilirdim ama burası Türkiye kardeş... Mücadelemde destek olmayan kişiler, daha benim ipimi aşağı çekmeye çalışarak şark kurnazı çakallık yapıyorlar, yöntemlerimi ve metodları çalıp hocalara artistlik yapıyorlar, bir takım yarışmalara katılıyorlar...
Bu ülkede buluta bakıp, Allah'ın bulutuna isim takan kişiye sertifika veren bir takım üniversiteler, depremlerin nerede olacağını dahi çözen bana karşı üç maymunu oynuyorlar, görmezden geliyorlar...
Bunu Hans yapmış olsaydı el üstünde tutulurdu, Tübitak deprem araştırmalarına dair katılım programı açıyor fakat yoluma binbir türlü taş koyuyorlar, bu işi kotarabilecek benim gibi bir insanı göz ardı ediyorlar, araştırma merkezi istediğim ülkenin en büyük ve tek yetkili afet kurumu Afad bile mailimi görmezden geliyor, yanıtsız bırakıyor. Hocalar keza öyle... Başta engelleyen fakat sonraları aramızın düzeldiğini umduğum bir kaç vicdan sahibi değerli hocalarımız beni uzaktan geçte olsa seyrediyor, gözlemliyor, ne diyeyim... Diyecek çok şey de yok. Sadece teşekkür edebilirim çünkü değerli hissettiriyor bu bile.
* Elektriksel ve manyetometre yöntemlerinde de nümerik değerlerin dünyada birden fazla lokasyona aitliği var.
İnsanoğlu çiğ süt emmiş ve nankör diye boşuna demiyorlar, bana bu bilgileri kimse sunmadı, vermedi, paylaşmadı, öğretmedi aslında çok şanslısınız ama kıymetimi bilen bile yok.
Deprem bizim peşimizi asla bırakmayacak bir doğa olayı, insan hayatını olumsuz etkileyebilecek bir durum söz konusuyken veri saklamak kimsenin haddine değil. Anlatımlarım, öğretilerim, linkler, paylaştıklarım neredeyse 4 yıldır şeffaflıkla dilim döndüğünce, gücüm yettiğince insan odaklı ve insan önceliklidir, birileri şahsi çıkar ve menfaati için kullansın diye değil. Bir daha 1999 ya da 2023 gibi bir yıkımla karşı karşıya kaldığımız zaman, ciddi kayıplar vermeyelim, telafisi olmayacak sonuçları olmasın diye. İnsanlar başına gelebilecek felaketleri bilmeyi hak ediyor fikrini savunuyorum, burada tanrıcılık oynamak kimsenin haddine değil. Sidik yarışı yapmak ise sadece hırsızların işidir.
Linkler:
- https://www.harita.gov.tr/jeo/manyetik.php
- https://geomag.bgs.ac.uk/data_service/models_compass/wmm_calc.html
- https://magnetogram.bogazici.edu.tr/
- https://www.earthquakeprediction.gr/
Yorumlar
Yorum Gönder